Ból stawów

Stawy są strukturami często narażonymi na zapalenie, stany degeneracyjne, oraz urazy. Głównymi konsekwencjami chorób stawów są: osłabienie stawów, hiperalgezja (przeczulica) oraz ból w rejonie stawu. Ból stawów może ustępować wraz z ustępowaniem choroby wywołującej bolesność. Pomocna w leczeniu jest fizjoterapia oraz stosowanie leków.
Mimo, że zjawisko bólu stawów jest obserwowane od bardzo dawna, odkrycie nerwowego mechanizmu nocyrecepcji jest relatywnie niedawnym odkryciem.1 Sygnalizowanie bólu przez receptory bólowe (nocyceptory) jest konsekwencją unerwienia stawów. Mniej oczywistym skutkiem obecności nerwów w strukturze jest indukowanie bólu przez same nerwy, ból taki nazywany jest bólem neuropatycznym. Wraz z wiekiem wzrasta ryzyko wystąpienia bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów. We wczesnych latach życia częściej występuje ból związany ze stanami zapalnymi.2

Objawy bólu stawów


Ból stawów jest niespecyficznym objawem. Może być skutkiem przeciążenia i nadmiernym wysiłkiem fizycznym ale również, reumatoidalnego zapalenia stawów, choroby zwyrodnieniowej stawów, choroby Stilla, łuszczycy, twardziny układowej, wirusowego lub bakteryjnego zapalenia stawów, a nawet tocznia.

Ból stawów jako problem powszechny


Ból stawów jest powszechnym problemem. Bazując na danych zebranych przez NHIS (National Health Interview Survey), około 52,5 miliona dorosłych obywateli USA cierpi na artretyzm, z czego 22,7 miliona ludzi zgłasza z tego powodu utrudnienia w codziennym życiu. Prognozy przewidują, że w roku 2030 co czwarty dorosły Amerykanin będzie cierpiał na, zdiagnozowane przez lekarza, zapalenie stawów. Europejski Eurobarometr wskazuje podobne dane. Sama choroba zwyrodnieniowa stawów dotyczy 25–30% osób w wieku 45–64 lat, 60% starszych niż 65 lat i więcej niż 80% osób w wieku powyżej 75 lat.3

ból stawów

Leczenie bólu stawów


Leczenie bólu stawów powinno się opierać na leczeniu przyczyn bólu. Przyczyna niekiedy może być trudna do znalezienia, ból stawów wymaga diagnostyki opartej zarówno na objawach klinicznych oraz badaniach laboratoryjnych. Diagnostyka różnicowa skupia się głównie na schorzeniach takich jak:

  • Choroby reumatyczne:

    każda z chorób pochodzenia reumatycznego wymaga osobnego podejścia. Leki przeciwzapalne, leki hamujące działanie limfocytów oraz leki biologiczne (oparte na stosowaniu specjalnych przeciwciał) są środkami farmakologicznymi stosowanymi w reumatologii. Reumatologiczne zapalenie stawów jest najczęstszą przyczyną autoimmunologicznego zapalenia stawów. Dotyka około 1 procent populacji.4

  • Choroba zwyrodnieniowa stawów:

    choroba związana z degeneracją chrząstki stawowej. Leczenie farmakologiczne opiera się między innymi na iniekcjach kwasu hialuronowego, suplementacji chondroityną i stosowaniem leków przeciwzapalnych.5

  • Urazy:

    w tym zwichnięcia, skręcenia. Leczenie jest głównie zachowawcze. Oszczędzanie dotkniętego stawu jest skuteczną metodą leczenia. Opanowanie bólu w urazach stawów może być skutecznie zapewnione przez niesterydowe leki przeciwzapalne. Ograniczają ból, stany zapalne, oraz opuchnięcia. Ibuprofen jest jednym z niesterydowych leków przeciwzapalnych. Zawarty jest w leku DIP RILIF, żelu skutecznym w leczeniu bólu stawów związanych ze skręceniami i opuchnięciami.

  • Dna moczanowa:

    choroba związana z nadmiernym stężeniem we krwi kwasu moczowego. Zajęty zazwyczaj jest staw śródstopno-paliczkowy palucha. Leczenie opiera się na zmianie trybu życia, leczeniu przeciwbólowym oraz farmakologicznym obniżaniu zawartości kwasu moczowego we krwi.

  • Infekcje:

    różne infekcje bakteryjne lub wirusowe mogą skutkować zajęciem stawów, co prowadzi do bólu. Skutecznym leczeniem w przypadku bakteryjnej infekcji jest odpowiednio dobrana antybiotykoterapia.

  • Przyczyny jatrogenne (wywołane leczeniem):

    objawy uboczne niektórych leków mogą obejmować ból stawów. Przykładem są inhibitory konwertazy angiotensyny.6

  • Łuszczycowe zapalenie stawów:

    łuszczyca to nie tylko autoimmunologiczny problem związany ze skórą, zapalenie stawów występuje u 30% pacjentów chorujących na łuszczycę.7Leczenie opiera się na stosowaniu niesteroidowych leków przeciwbólowych, cytostatyków oraz leków biologicznych.

  • Nowotwory kości i chrząstki:

    leczenie dobierane jest indywidualnie w zależności od rodzaju nowotworu i jego odporności na leki.

  • Otyłość:

    Nadmierna masa ciała zwiększa nacisk na struktury budujące rusztowanie ciała, w tym stawy. Rozsądną hipotezą jest stwierdzenie, że nadwaga zwiększa ryzyko chorób stawów związanych z ich degeneracją. Hipoteza ta znalazła potwierdzenie w przypadku stawów kolan, bioder, stóp, odcinka lędźwiowego kręgosłupa oraz wszystkich wymienionych stawów łącznie.8


  1. Schaible, H.-G., & Grubb, B. D. (1993). Afferent and spinal mechanisms of joint pain. Pain, 55(1), 5–54. doi:10.1016/0304-3959(93)90183-p
  2. Breivik H, Beverly C, Ventafridda V, Cohen R, Gallacher D (2006)Survey of chronic pain in Europe: prevalence, impact on dailylife, and treatment. Eur J Pain 10:287–333
  3. Medscape: Osteoarthritis, Nov 12, 2018; Carlos J Lozada, MD; Chief Editor: Herbert S Diamond
  4. IASP; Joint Pain EpidemiologyTuhina Neogi, MD, PhD, FRCPC
  5. Brown GA. AAOS clinical practice guideline: treatment of osteoarthritis of the knee: evidence-based guideline, 2nd edition. J Am Acad Orthop Surg. 2013;21(9):577–579.
  6. Kaptopryl; baza leków medycyna praktyczna, opis profesjonalny
  7. McHugh NJ, Balachrishnan C, Jones SM. Progression of peripheral joint dis-ease in psoriatic arthritis: a 5-yr prospec-tive study. Rheumatology (Oxford) 2003;42: 778-83
  8. Strata A, Zuliani U, Caronna S, Magnati G, Pugnoli C, Tirelli F: Epidemiological aspects and social importance of obesity. The situation in Italy compared with other developed countries. Int J Obes 1: 191-206, 1977