Przewlekły ból kolana

Około 25% dorosłych cierpi z powodu bólu kolan. Ogranicza to ich mobilność i jakość życia. Najnowsze badania dowodzą o skuteczności farmakologicznych metod w leczeniu tego bólu, szczególnie w przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów i chorób łąkotki. Patofizjologicznie ból kolana może być opisywany jako ból nocyceptywny. Jest to ból spowodowany aktywowaniem specjalnych receptorów zwanych nocyceptorami. Receptory te odpowiadają za bodźce takie jak gorąco, zimno, wibracje, rozciąganie oraz substancje chemiczne uwalniane przez tkanki jako odpowiedź na niedotlenienie, uszkodzenie tkanek, lub stan zapalny. Ból nocyceptywny może być podzielony na somatyczny, lub trzewny. Przewlekły ból kolan jest bólem somatycznym. Oznacza to, że pobudzone zostają receptory znajdujące się w stawie, kości, mięśniu, lub tkance łącznej.

ból kolana

Przyczyny przewlekłego bólu kolan


Częstymi przyczynami bólu kolan są:

  • Choroba zwyrodnieniowa stawów - choroba związana z zaburzeniem procesów degradacji i syntezy chrząstki stawowej. Choroba dotyczy 25–30% osób w wieku 45–64 lat, 60% starszych niż 65 lat i więcej niż 80% osób w wieku powyżej 75 lat.4
  • Zespół bólu rzepkowo-udowego (kolano kinomana) - jest zwykle wynikiem zaburzenia gładkiego poruszania rzepki u podstawy kości przy zginaniu i prostowaniu kończyny dolnej.
  • Uraz łąkotek – łąkotki są elementem kolana umożliwiającymi równomierny rozkład obciążeń, absorbcję wstrząsów oraz ochronę chrząstki stawowej. Urazy łąkotek są częstsze u osób starszych ze względu na spadek liczby komórek w strukturze tkanki, zmniejszone unaczynienie oraz wzrost stężenia włókien kolagenowych. Przyczynami urazów łąkotek są: silne urazy zgięciowo-skrętne, przeciążenia, zmiany zwyrodnieniowe, lub torbiele wewnątrzstawowe.
  • Uraz ścięgien
  • Uraz więzadeł

Skuteczne leczenie poszczególnych rodzajów bólu wymaga osobnego podejścia do problemu i użycia odpowiednich leków. Opanowywanie bólu kolan jest uzyskiwane również przy użyciu metod fizjoterapeutycznych. Przyjmowanie środków farmakologicznych wspomagane odpowiednim zestawem ćwiczeń, ustalanym ze specjalistą, pozwala uzyskać dobre wyniki leczenia.

 

Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego5,6,7

 

  • Fizjoterapia: Połączenie wysiłku aerobowego i siłowego jest polecane w niwelowaniu bólu kolana w tym przypadku. Rodzaj ćwiczeń powinien być ustalany indywidualnie
    z fizjoterapeutą. Zalecane jest zrzucenie wagi jeśli indeks BMI jest większy niż 25kg/m2,
  • Farmakoterapia: Istnieje wiele leków skutecznych w leczeniu bólu związanego
    z chorobą zwyrodnieniową stawów. Często stosowaną grupą leków są niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Do grupy tej zaliczany jest między innymi ibuprofen. Stosowany może być zarówno doustnie oraz w żelu do użycia miejscowego. DIP RILIF jest żelem zawierającym ibuprofen oraz znieczulający miejscowo mentol. Paracetamol o długim uwalnianiu również wykazuje skuteczność w leczeniu tego rodzaju bólu. Inne leki stosowane w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego są to: suplementy chondroityny, leki opioidowe w przypadku nieskuteczności NLPZ, iniekcje kwasu hialuronowego i przejściowo stosowanie preparatów steroidowych.

Leczenie zespołu rzepkowo-udowego

  • Fizjoterapia: Wzmacnianie mięśnia czworogłowego uda i stawu biodrowego, połączone z rozciąganiem mięśnia czworogłowego, ścięgien udowych i zginaczy biodrowych 3 razy dziennie przez 6 miesięcy ma udowodnione działanie lecznicze.8
  • Farmakoterapia: Leki z grupy NLPZ są skuteczne w leczeniu zespołu.

Leczenie urazów ścięgien, więzadeł, lub łąkotek

  • Fizjoterapia: Ból i funkcjonowanie pacjenta może być polepszane poprzez zarówno aktywną rehabilitacje, artroskopię lub meninzektomię.9 Trening ekscentryczny ma pozytywny wpływ na wymienione urazy 10
  • Farmakoterapia: NLPZ zmniejszają ból związany z urazami ścięgien, maja jednak negatywny wpływ na leczenie więzadeł. Przejściowo można stosować steroidy.

Inne metody leczenia przewlekłego bólu kolan


Opaski kolanowe nie powodują negatywnych efektów w leczeniu, zatem rozsądne jest rozważenie użycia ich w wielodyscyplinarnym podejściu. Użycie opasek nie powinno jednak zastąpić kompleksowej profesjonalnej fizjoterapii, lub domowych ćwiczeń.
Nie ma dowodów na przeciwbólowe działanie ortez w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Stosowanie ortopedycznych wkładek do butów również nie jest zalecane w leczeniu bólu związanym ze zwyrodnieniem chrząstek stawowych.11
Terapeutyczna ultrasonografia może być skutecznym dodatkiem do innych terapii.12Polega na użyciu głowicy UZG emitującej fale ultradźwiękowe w miejscu bólu.

ból kolana


  1. Nguyen US, Zhang Y, Zhu Y, Niu J, Zhang B, Felson DT. Increasing prevalence of knee pain and symptomatic knee osteoarthritis: survey and cohort data. Ann Intern Med. 2011;155(11):725–732.
  2. Buchbinder R, Richards B, Harris I. Knee osteoarthritis and role for surgical intervention: lessons learned from randomized clinical trials and population-based cohorts. Curr Opin Rheumatol. 2014;26(2):138–144.
  3. Mezhov V, Teichtahl AJ, Strasser R, Wluka AE, Cicuttini FM. Meniscal pathology—the evidence for treatment. Arthritis Res Ther. 2014;16(2):206.
  4. Medscape: Osteoarthritis, Nov 12, 2018; Carlos J Lozada, MD; Chief Editor: Herbert S Diamond
  5. Brown GA. AAOS clinical practice guideline: treatment of osteoarthritis of the knee: evidence-based guideline, 2nd edition. J Am Acad Orthop Surg. 2013;21(9):577–579.
  6. Brosseau L, Wells GA, Tugwell P, et al. Ottawa Panel evidence-based clinical practice guidelines for the management of osteoarthritis in adults who are obese or overweight. Phys Ther. 2011;91(6):843–861.
  7. Zhang W, Nuki G, Moskowitz RW, et al. OARSI recommendations for the management of hip and knee osteoarthritis: part III: Changes in evidence following systematic cumulative update of research published through January 2009. Osteoarthritis Cartilage. 2010;18(4):476–499.
  8. Rixe JA, Glick JE, Brady J, Olympia RP. A review of the management of patellofemoral pain syndrome. Phys Sportsmed. 2013;41(3):19–28.
  9. Katz JN, Brophy RH, Chaisson CE, et al. Surgery versus physical therapy for a meniscal tear and osteoarthritis. N Engl J Med. 2013;368(18):1675–1684.
  10. Visnes H, Bahr R. The evolution of eccentric training as treatment for patellar tendinopathy (jumper's knee): a critical review of exercise programmes. Br J Sports Med. 2007;41(4):217–223.
  11. Parkes MJ, Maricar N, Lunt M, et al. Lateral wedge insoles as a conservative treatment for pain in patients with medial knee osteoarthritis: a meta-analysis. JAMA. 2013;310(7):722–730.
  12. Rutjes AW, Nüesch E, Sterchi R, Jüni P. Therapeutic ultrasound for osteoarthritis of the knee or hip. Cochrane Database Syst Rev. 2010;(1):CD003132.