KONTUZJE - JAK SOBIE Z NIMI RADZIĆ?
Coraz więcej osób aktywnie spędza czas. Powszechnie się uważa, że zima to czas, kiedy ze względu na warunki atmosferyczne łatwo dochodzi do urazów. Jednakże obecna moda na aktywne spędzanie wolnego czasu, jazdę na rowerze, rolkach, hulajnodze powoduje, że wzrasta liczba uszkodzeń ciała również podczas wiosennych i letnich miesięcy. W związku z tym przez cały rok jesteśmy narażeni na różnego typu kontuzje. Najczęściej zdarzają się drobne potłuczenia i zadrapania. Niestety, trafiają się również poważniejsze urazy, takie jak zwichnięcia, pęknięcia kości, a nawet złamania. Na szczęście nie wszystkie kontuzje wymagają pomocy lekarza, najczęściej możemy pomóc sobie sami, korzystając z domowej apteczki.
Otarcie
Jednym z najczęściej pojawiających się urazów są otarcia. |
|
 |
W tym wypadku należy najpierw starannie umyć, najlepiej wodą z mydłem i oczyścić ranę z ziemi i wszelkich zabrudzeń, następnie skórę wokół rany (nie samo skaleczenie!) zdezynfekować wodą utlenioną lub innym preparatem odkażającym. |
|
Jeśli rana jest niewielka, nie należy nakładać na nią opatrunku, skaleczenie lepiej się goi, gdy jest dostęp powietrza. Nie wolno także rany wysuszać ani zdrapywać tworzącego się strupka. |
|
Większe ranki można zabezpieczyć plastrem z opatrunkiem, który trzeba zmieniać, gdy się zamoczy lub zabrudzi. |
|
Rany bardzo zabrudzone, zwłaszcza ziemią, mogą stwarzać zagrożenie. Osobom, które nie mają adnotacji w książeczce zdrowia na temat aktualnego szczepienia przeciwtężcowego, należy podać anatoksynę przeciwtężcową. |
Stłuczenie
To jedno z najczęstszych obrażeń. Powstaje na skutek uderzenia spowodowanego np. upadkiem. |
|
|
należy jak najszybciej położyć na bolące miejsce zimny okład, najlepiej z lodu. Nie kładziemy go bezpośrednio na skórę, zwykle na gazik. Zimno powoduje obkurczanie naczynek krwionośnych, zapobiega powstawaniu siniaka i łagodzi ból. W żadnym wypadku nie można owijać okładów folią, bo może to spowodować macerację naskórka. |
|
Można pokryć skórę żelem o działaniu przeciwbólowym, który pozwoli szybko zapomnieć o nieprzyjemnym zdarzeniu. |
Skręcenie stawu
Najczęściej dochodzi do skręcenia stawu skokowego, kolanowego i drobnych stawów rąk, w wyniku niefortunnego ustawienia stopy lub zbyt dużej siły działającej na palce. Staw otoczony jest torebką stawową. Więzadła pozwalają kościom na ograniczone ruchy. Podczas skręcenia przypadkowo dochodzi do naciągnięcia, naderwania bądź całkowitego zerwania więzadeł i uszkodzenia torebki stawowej. Typowymi objawami skręcenia jest szybko pojawiający się obrzęk, krwiak i silny ból, który uniemożliwia poruszanie kończyną. |
|
|
Natychmiast trzeba zdjąć z urażonej kończyny obuwie, biżuterię czy zegarek, gdyż obrzęk nie pozwoli na późniejsze ich zdjęcie, a ucisk przyczynia się do zaburzenia krążenia, które wzmaga narastanie opuchlizny. |
|
Nie należy mocno opasywać bolącego stawu bandażem elastycznym, gdyż zbyt duży ucisk może prowadzić do zaburzenia krążenia. Działanie przeciwobrzękowe mają roztwory wody z octem. Muszą to być okłady wysychające i niedopuszczalne jest owijanie ich folią. |
PRICE to ogólnie znana i stosowana metoda postępowania
ze świeżymi kontuzjami stawów i ścięgien.
P - protection (ochrona, zabezpieczenie)
Uszkodzoną część ciała usztywniamy, pakujemy w łupki, lub jakkolwiek inaczej zabezpieczamy przed niepotrzebnymi w tym momencie ruchami
R - rest (odciążenie, odpoczynek)
Przestajemy używać lub - gdy jest to niemożliwe - staramy się nie przeciążać uszkodzonej części ciała - nie próbujemy "na siłę" chodzić z bolącym kolanem czy kostką.
I - ice (ochładzanie)
Do chłodzenia używamy zwykłego lodu. Okłady z lodu stosujemy bezpośrednio na uszkodzone miejsce zabezpieczone np. bandażem. Nie stosujemy na gołą skórę, nie owijamy folią. Chłodzenie zmniejsza opuchliznę i ryzyko powstania stanów zapalnych.
Chłodzimy w następujący sposób:
|
1 dzień - chłodzenie 1/2h, przerwa 1 1/2h |
|
2 dzień - chłodzenie 1/2h, przerwa 3 1/2h |
|
3 dzień - chłodzenie 1/2h, przerwa 5 1/2h |
Dodatkowo możemy stosować maści i gotowe kompresy chłodzące, przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz okłady z octu.
C - compression (ucisk)
Potrzebny, aby nie dochodziło do przekrwienia uszkodzonego miejsca. Bandażujemy zawsze w stronę serca bandażem elastycznym.
E - elevation (uniesienie)
Również wspomaga odpłynięcie krwi z uszkodzonego miejsca - rękę warto potrzymać przez pierwsze 3 dni na temblaku, nogę układać powyżej serca np. na stołeczku, w nocy - na poduszkach.
Jeśli obrzęk narasta i ból nie mija w ciągu kilku godzin należy zgłosić się do ortopedy, który sprawdzi, czy nie doszło do poważniejszych uszkodzeń, pęknięcia kości itp. Może on zalecić umieszczenie kończyny w gipsie.
Zwichnięcie
Często bywa mylone ze skręceniem, choć występuje rzadziej. Objawy są bardzo podobne: ból, szybko narastający obrzęk, zniekształcenie i niemożność wykonania ruchu w zwichniętym stawie. W przypadku zwichnięcia powierzchnie stawu nie maja ze sobą kontaktu, są nienaturalnie odgięte od siebie. |
|
|
Jeśli podejrzewamy zwichnięcie, należy udać się do najbliższego szpitala na dyżur ortopedyczny. |
|
Nie wolno samemu próbować nastawiać zwichnięcie. Grozi to zwiększeniem urazu, uszkodzeniem nerwów, naczyń krwionośnych i w konsekwencji kalectwem. |
Złamanie
Nadmierne obciążenie kości może wywołać jej złamanie. Objawem złamania jest silny ból, nienaturalna pozycja kości i ruchomość kończyny, opuchlizna i krwiak. |
|
|
W ramach pierwszej pomocy należy unieruchomić dwa sąsiadujące ze złamaniem stawy. Do tego celu możemy użyć patyka, deski, można też prowizorycznie złamaną nogę owinąć bandażem z nogą zdrową. |
|
Niezwłocznie należy poszkodowanego zawieźć do najbliższego szpitala. |
|
W przypadku złamania otwartego, gdy fragmenty kości przebijają skórę, należy wezwać pogotowie ratunkowe. Można zabezpieczyć złamanie gazą, aby nie dopuścić do nadmiernego wypływu krwi. |
Lekarz operacyjnie połączy kości. Leczenie może trwać nawet do 2 lat, w zależności od rozległości i powikłania urazu. |
|
Głębokie rany kłute, szarpane i cięte
Wymagają interwencji chirurga w ciągu 12 godzin od zdarzenia. Po upływie tego czasu dochodzi do obumarcia tkanek na brzegach rany, co może spowodować późniejsze komplikacje i powstanie większej, szpecącej blizny. Zszycie brzegów rany jest zwykle przeprowadzone w znieczuleniu miejscowym, szwy ulegają wchłonięciu, bądź należy je zdjąć do dwóch tygodni po urazie. Lekarz zwykle przeprowadza wywiad, aby ustalić, czy konieczny jest zastrzyk przeciwtężcowy. Może zalecić profilaktyczne przyjmowanie antybiotyku, czasem w formie zewnętrznej maści.
PAMIĘTAJ!
Aktywny wypoczynek jest potrzebny, ale należy zachować podstawowe zasady bezpieczeństwa:
|
zawsze noś rowerowy kask |
|
zakładaj ochraniacze na kolana i nadgarstki do jazdy na rolkach |
|
pamiętaj o odpowiednich butach do chodzenia po górach |
|
na wszelki wypadek zaszczep się przeciw tężcowi |
|
zanim wsiądziesz na rower czy wybierzesz się na wycieczkę, zrób rozgrzewkę - to rada nie tylko dla zawodowców |
Osoby rekreacyjnie uprawiające sport powinny pamiętać o rozgrzewce, która zmniejsza ryzyko kontuzji. Rozgrzewka to specjalnie dobrany zestaw ćwiczeń fizycznych, który wykonujemy świadomie, w celu przygotowania organizmu do wzmożonego wysiłku. Narządy i układy w organizmie człowieka znajdują się w pewnym stanie bezwładności, który nie pozwala im na natychmiastowe i doskonałe wykonanie działania. Im krótszy dystans i chłodniejsza pogoda tym rozgrzewka powinna być bardziej intensywna.